تاریخچه تهران

«  نادر ‍»  کهدر پایان عمر خود  دچار جنون  قدرت شده بود ، بعد از دوازه سال سلطنت و آن همهفتوحات نمایان در ماورای مرزهای ایران ، سرانجام به دست سران ‍«  قزلباش ‍» که ازفرماندهان سپاه او بودند ، کشته شد و با مرگ او ، که در 257 سال پیش اتفاق افتاد ،بار دیگر خان های مدعی سلطنت و سران ایلات و عشایر برای تصاحب تاج و تخت به جان همافتادند . در روزگار قدیم تغییر سلطنت همیشه با آشوب ها و قتل و غارت ها و جنگ ها یخونین همراه بود . خونها ریخته می شد و خانمان ها برباد می رفت و همیشه ملت مظلوم ،وجه المصالحه مناقشات اهل قدرت بود  تا ظالمی برود و ظالمی دیگر به جای او بنشیند . باری ‍«  نادر ‍» که کشته شد ، رقیبان به جان هم افتادند . جنگ های خونین مدعیانسلطنت یازده سال نمام به طول انجامید و سرانجام از مدعیان تاج و تخت ایران دو نفربیشتر باقی نمانده ، یکی از این دو ‍«   محمد حسن خان قاجار ، پدر آقا محمد خان ،مؤ سس سلسله قاجاریه ، بود که بر سواحل خزر و شمال ایران تا اصفهان مستولی بود ، ودیگری کریم خان زند که بر فارس و قسمتی از ایران غربی فرمانروایی داشت . اما تقدیرچنان رقم ده بود که محمد حسن خان با وجود فتوحات درخشانی که کرده بود به دست خودیها کشته شود و چنین شد . ‍« آقامحمد خان ‍» قاجار ، بعد از کشته شدن پدر، از بیمدشمنان خانوادگی که قصد جانش را داشتند  به ‍«  صحرای یموت ‍» گریخت و نزد ترکمانانپناه جست و بعد از چهار سال دربدری و آوارگی به دربار کریمخان زند برده شد و ‍«  خان زند ‍» او را تحت حمایت خود گرفت و با خود به شیراز برد . ‍«  آقا محمد خان قاجار ‍» ، که در کودکی به وسیله دشمنان پدرش ‍« مقطوع النسل ‍»  شده بود، تا هنگامیکه ساعات عمر ‍«  خان زند ‍» به شمارش افتاد به گروگان در دربار کریمخان بود، و چونبه وسیله یکی از زنان حرم که با او نسبتی داشت از مرگ قریب الوقوع خان زند با خبرشد ، تصمیمی بموقع گرفت ، منتظر مرگ کریمخان نماند ، خان را مرده انگاشت و با چندتن از سران قاجاریه ، که مثل خود او در دربار کریمخان گروگان بودند ، بی خبر ازشیراز گریخت و به تاخت خود را به دهکده ‍«  تهران ‍» رسانید ، یعنی همان دهکده ییکه مقدر بود پایتخت جدید ایران باشد . این واقعه در 1193 هجری قمری ، یعنی 225 سالپیش اتفاق افتاد .

‍  تهران ‍ در گذشته هایدور

‍«  تهران ‍»، پیش از اسلام و بعد از  آن ، از  ‍«  ری ‍»  تبعیت داشته و ‍«  ری ‍» از شهرهای بزرگ و معتبر مشرق زمینبوده است تا آنجا که شهرت و ثروت این شهر از قلمرو تاریخ به عالم شعر و ادب رسیده ودوبیتی های منسوب به بابا طاهر عریان :
‍« 
دوچشمونت پیاله پرز می بی         دوزلفونت خراج ملک ری بی ‍»
حکایت از آن دارد که ثروت سرشار مردم ‍«  ری ‍» زبانزد مردم آن روزگار بوده است . نام ‍«  تهران ‍» را در متون قدیم اسلامی درترجمه احوال یکی از محدثین بزرگ به نام ‍«  محمد بن ابو عبداله حافظ تهرانی رازی ‍» می بینیم . این اثر مربوط به 1157 سال پیش است و این خود دلیل بر آن  است که در آنروزگار دهکده یی به نام ‍«  تهران ‍» وجود داشته و از آبادی های حومه ‍«  ری ‍» بهشمار می رفته است . در فارسنامه ‍«  ابن بلخی ‍» نیز که مربوط به سال های 500 تا 510 هجری قمری یعنی 918 سال پیش می باشد . از ‍«  تهران ‍» به خاطر انارهای خوبشیاد شده است . اگر چه در آثار مکتوب قدیمی از تهران قبل از اسلام نام برده نشده است، لیکن کاوش های باستان شناسی 1321 شمسی در دهکده ‍«  دروس ‍» شمیران نشان می دهدکه در این منطقه ، در هزاره دوم پیش از میلاد ، مردمی متمدن زندگی می کرده اند. همچنین کاوش های دیگری که در 28 سال پیش در ارتفاعات قیطریه انجام شد، حاکی از آناست که این پهنه در سه هزار سال  پیش ،  محل زندگی مردمی متمدن بوده است و همینبررسی ها نشان می دهد که ‍«  تهران ‍» در اعصار قبل از اسلام از مناطق مذهبی  بود هو آیین زرتشتی در این منطقه رونق داشته است . همچنین پرستش ‍«  مهر ‍»  و آیین ‍«   ناهید پرستی ‍» نیز در جلگه پهناور ‍« تهران ‍» از رواج کامل برخودار بودهاست.
در متون قدیم از محلات ‍«  عودلاجان ‍» و  ‍«  چال میدان ‍» و ‍«  بازار ‍» و ‍«  سنگلج ‍» به عنوان قدیمی ترین مناطق ‍«  تهران قدیم ‍» یاده شده است . همچنیناز مطالعه این متون چنین برمی آید که مردم دهکده  ‍« دولاب ‍» و ‍«  تهران ‍» پیرومذاهب اهل سنت و اهالی ‍«  ونک ‍»  و  ‍«  فرح زاد ‍» شیعه و زیدی مذهب بوده اند . در کتاب ‍«  آثار البلاد ‍» زکریای قزوینی نیز ، که مربوط به 674 هجری قمری ( یعنی 744  سال پیش ) است ، اطلاعات جالبی درباره مردم این دهکده وجود دارد در این کتاب ‍«   تهرانی ‍»  ها  مردمی سرسخت و یاغی ، باج نده و ستیزه جو توصیف شده اند . همچنین آمده است که  ‍«  تهران ‍» دوازه محله دارد و اهل هر محله با محله دیگر درنزاع اند و به سلطان وقت خراج نمی دهند ، خانه هایشان نیز در زیر زمین است. ایننکته را یاقوت حموی نیز در کتاب ‍«  معجم البلدان ‍» آورده و نوشته است : ‍«  خانهها ی ایشان را دیدیم که به تمامی در زیر زمین ساخته شده است و راه عبور درهایی کهبه خانه ها می رسد ، در نهایت تاریکی و صعوبت عبور است ، این کار را برای جلوگیریاز تهاجم  شبانه و غارت سپاهیان می کنند و ، هر گاه خانه ها چنین نمی بود ، کسی درآنجا باقی نمی ماند . ‍»

روزی که تهران پایتخت ایرانشد

/ 0 نظر / 56 بازدید